Khái Niệm Và Ý Nghĩa Quy Tắc 4 Vòng Tròn ? Quy Tắc 4 Vòng Tròn Bảo Vệ Con

-
(GDVN) - “Cô ơi! Hôm nay trên lớp học cái gì mà về con bé nhất định không cho ông bà ôm?” - một phụ huynh thắc mắc sau buổi tập huấn về phòng chống xâm hại trẻ em.

Bạn đang xem: Quy tắc 4 vòng tròn


LTS: Quý vị và các bạn đang theo dõi bài viết của cô giáo Phan Tuyết, một nhà giáo rất tâm huyết.

Trong bài viết này, cô Phan Tuyết đề cập đến vấn đề dạy phòng chống xâm hại tình dục cho học sinh tại nhà trường.

Theo cô, việc dạy trẻ theo những quy tắc rập khuôn từ các nước phương Tây không phù hợp với phong tục tập quán và văn hoá vùng miền tại Việt Nam.

Toà soạn trân trọng gửi đến độc giả bài viết.

Trước thực trạng liên tiếp xảy ra các vụ xâm hại tình dục, bắt cóc trẻ em, nhiều trường học trong cả nước đặc biệt là các trường mầm non và tiểu học đồng loạt triển khai việc dạy phòng chống xâm hại tình dụccho học sinh để giúp các em có thêm kiến thức và kĩ năng phòng tránh.

Nhưng với những kiến thức yêu cầu giáo viên tập huấn cho học sinh mà các trường học đang sử dụng hiện nay sợ rằng việc phòng trách xâm hại cho trẻ chẳng thể giảm đi mà nhen vào lòng các em (tuổi hồn nhiên trong sáng) tâm lý bất an, thói sống vô cảm, thiếu thân thiện với mọi người thì nhiều.

Quy tắc 4 vòng tròn

Một vòng tròn được vẽ với 4 quy tắc chỉ rõ các mức quan hệ tương ứng với các hành vi nên và không nên đối với trẻ.

Cụ thể, vòng tròn đầu tiên: bố mẹ được ôm; Vòng tròn thứ hai: ông bà nội, ngoại, anh chị em ruột được khoác tay; Vòng tròn thứ ba: họ hàng thân quen chỉ được bắt tay; Vòng tròn thứ tư: người lạ đến gần hãy xua tay…

*
Quy tắc 4 vòng tròn khó áp dụng tại Việt Nam. (Ảnh: Báo Phụ nữ Việt Nam)

Nhiều giáo viên chia sẻ với nhau rằng mình rất khó dạy, rất khó truyền đạt để học sinh hiểu rõ về quy tắc của 4 vòng tròn đã nêu.

Đặc biệt là quy tắc vòng tròn thứ hai và thứ ba “Ông bà nội, ngoại, anh chị em ruột được khoác tay. Những người họ hàng thân quen chỉ được bắt tay”.

Dạy các em mẫu giáo, tiểu học những điều như thế này chẳng hề đơn giản chút nào. Bởi, nó khác xa với cách sống, cách giao tiếp của người Việt Nam chúng ta.

Bởi thế, có giáo viên kể lại rằng, buổi tập huấn sắp kết thúc, bỗng bất ngờ từ phía cuối lớp, một vài cánh tay giơ lên. Khi cô bé Mai được mời, em do dự hồi lâu rồi đặt câu hỏi:

Thưa cô, tại sao ông bà nội, ngoại, anh chị em ruột chỉ được khoác tay? Ông thương con lắm mỗi khi con về đều vui mừng ôm con vào lòng và thơm vào má. Vậy từ nay con không được cho ôm hôn phải không?

Trước tình huống bất ngờ ấy, hầu như giáo viên có mặt hôm ấy đều tỏ ra lúng túng. Đây là điều nằm ngoài giáo án của thầy cô khi lên lớp dạy theo quy tắc 4 vòng tròn.

*

Thành phố Hồ Chí Minh yêu cầu đưa nội dung chống xâm hại trẻ em vào giảng dạy

Sau buổi tập huấn, có thầy cô còn nhận được điện thoại của phụ huynh để hỏi về thắc mắc của mình. Có người nói “Cô ơi! Hôm nay trên lớp học cái gì mà về con bé nhất định không cho ông bà ôm?

Có người còn nặng lời “Cô dạy con tôi điều gì mà kì thế, hàng ngày tôi vẫn tắm cho nó, hôm nay nó bảo tôi đụng vào vùng đồ bơi là dê”.

Hằng ngày, ông bà nội ngoại vẫn luôn thể hiện tình cảm với các cháu bằng việc ôm cháu vào lòng và ôm hôn một cách tràn đầy tình cảm yêu thương.


Hay phải dạy trẻ “Những người họ hàng thân quen chỉ được bắt tay”? Có ai từng thấy khi ông chú, bà thím hay cô, dì, chú, bác… tỏ tình cảm mà trẻ nhỏ lại lẫn tránh và chỉ đưa tay ra bắt?

Thầy cô băn khoăn nếu dạy không khéo trẻ nhỏ sẽ sợ và xa cách người thân, sợ rằng có em còn phản ứng mạnh lại chẳng gây phiền lòng cho những người lớn hay sao?

Ở nội dung vòng tròn thứ 4 “Người lạ đến gần hãy xua tay?” phải chăng tất cả người lạ đều xấu? đều phải đề phòng? Dạy trẻ như thế có khác nào giáo dục các em đừng tin ai cả.

Dùng cử chỉ “xua tay” là không tiếp xúc chỉ khi mình cảm thấy người đối diện không an toàn hoặc có điều gì đó khả nghi (điều này cũng áp dụng luôn với cả những người thân). Còn ai là người lạ cũng đều “xua tay” như thế liệu có nên không?

Nên giao trọng trách và tin tưởng giáo viên

Dù là người bình thường đọc xong quy tắc của 4 vòng tròn cũng dễ dàng nhận ra rằng đây chính là văn hóa giao tiếp của người phương Tây nó hoàn toàn không thích hợp với văn hóa giao tiếp của chúng ta nơi luôn đề cao tính cộng đồng, ưa sự tế nhị, ý tứ và trọng sự hòa thuận.

*

Ra mắt sổ tay phòng chống xâm hại tình dục trẻ em

Chưa kể mỗi vùng miền chúng ta đều có những cách giao tiếp mang đậm đặc trưng vùng miền ấy. Đây cũng chính là những nét đẹp trong giao tiếp của người Việt chúng ta từ xưa đến nay.

Con người sống gắn kết, thân thiện với nhau cũng vì điều này. Chẳng hạn, người ở vùng nông thôn, bà con anh chị em ruột thường sống quây quần bên nhau.

Khi cha mẹ đi vắng, ông bà, cô dì chú bác hay cậu mợ… cũng có thể tắm cho trẻ, ủ cho các bé ngủ trong vòng tay của mình.

Hay khi con cháu nơi xa về mọi người thường biểu thị tình thương cũng bằng cách ôm hôn thật thân thiết.

Xem thêm: Khay đựng đồ trang điểm trong suốt, hộp trang điểm

Nay chúng ta giáo dục trẻ học theo những quy tắc khuôn mẫu ấy vô tình làm vấn đục tâm hồn ngây thơ trong sáng của các em.

Thay vì các em rất vô tư trong giao tiếp với người thân, với bà con chòm xóm, trẻ lại bất an, thay đổi suy nghĩ và luôn nghĩ đến chuyện ấy để đề phòng. Điều này sẽ làm lệch lạc các mối quan hệ trong gia đình, chòm xóm.

Giáo viên chính là người hiểu rõ nhất phong tục tập quán, văn hóa giao tiếp từng vùng miền.

Bởi thế, họ sẽ có đủ kiến thức để dạy các em thế nào là biết phòng chống xâm hại để bảo vệ an toàn cho bản thân mà chẳng cần phải bắt buộc dạy theo một quy tắc khuôn mẫu cứng nhắc nào cả.

Bằng kiến thức, vốn sống và kinh nghiệm thực tế thầy cô sẽ phổ biến cho các em những nguy cơ bị xâm hại và cách phòng tránh.

Nêu một số tình huống để các em xử lý như bị người lạ cho quà bánh, cầm tay, cho đi nhờ xe, gọi mở cửa khi không có ba mẹ ở nhà…

Tổ chức cho học sinh đóng vai và xử lý những tình huống được đưa ra theo nhận thức của từng bé.

Thông qua đó, các em được tự do nêu ý kiến đồng tình hay không với cách xử lý của bạn. Từ đó, thầy cô sẽ hướng các em cách xử lý đúng nhất.

Phòng chống xâm hại tình dục luôn là vấn đề được nhiều bậc cha mẹ quan tâm trong chăm sóc, nuôi dạy con. Với nhiều năm kinh nghiệm và chuyên môn, TS Vũ Thu Hương (Trung tâm Cá siêu quậy) gợi ý một số mẹo đơn giản, gần gũi - thêm hướng tham khảo để các bậc phụ huynh thuộc nằm lòng trong việc phòng tránh bị xâm hại cho con.

Hãy dạy con tự vệ 

“Có ai không lo lắng khi con một mình ra đường? Ai không thót tim khi con bước chân đi và thở phào nhẹ nhõm khi thấy bóng dáng con từ xa an toàn và vui vẻ trở về? Ai là người không giật mình khi đọc những tin tức giật gân trên mạng, trên báo chí? Vậy làm sao để con an toàn?”, TS Vũ Thu Hương đã có những chia sẻ đầy xúc cảm, khi đề cập đến câu chuyện phòng tránh xâm hại cho con. Theo bà, việc đơn giản nhất chính là dạy con tự vệ. Thực tế, nhiều bậc phụ huynh lựa chọn rất nhiều cách khác nhau như: Cho con đi học võ, dạy con cắn vào tay kẻ chạm vào mình, dạy con không tiếp xúc với người lạ...

 

*
TS Vũ Thu Hương

 

Với kinh nghiệm và chuyên môn lâu năm trong giáo dục trẻ lứa tuổi tiểu học, TS Vũ Thu Hương đã gợi ý một số phương án tối ưu mà bậc cha mẹ có thể tham khảo để áp dụng với con. Trước hết, cha mẹ cần dạy các bé học về những vùng cấm trên cơ thể. Hãy bắt đầu bằng việc mua cho con đồ lót vừa người và dặn dò con rõ ràng. “Khu vực cơ thể bên trong đồ lót là khu vực cấm địa. Tuyệt đối con không được cho ai động vào khu vực này, trừ khi con bị bệnh và cha mẹ đưa con đi bác sĩ để khám”, bà nhấn mạnh.

 

Cũng theo TS Vũ Thu Hương, các bé cần được biết cách ứng xử lịch sự và có khoảng cách. Một trong các cách hướng dẫn con chính là quy tắc “4 vòng tròn”. Theo đó, bên trong vòng màu xanh ở chính giữa có cha mẹ. Đó là những người chăm sóc dạy dỗ con, nên được phép động vào một số bộ phận trên cơ thể của con, trừ khu vực đồ lót. Phần giữa vùng màu xanh và vàng là khu vực của người nhà, đó là ông bà, anh chị em... Những người đó chỉ được cầm tay con, hạn chế tối đa động vào khu vực khác. Giữa vòng vàng và đỏ là những người quen (hàng xóm, bạn cha mẹ...), con chỉ nên bắt tay nếu họ yêu cầu. Tuyệt đối không cho họ động vào các phần khác của cơ thể. Bên ngoài vòng màu đỏ là người lạ, con phải tuyệt đối xua tay nếu họ đến quá gần, nếu cần thiết hãy chạy trốn.

 

"Nguyên tắc vàng" khi gặp người lạ 

Theo TS Vũ Thu Hương, nguyên tắc dạy con phòng tránh xâm hại chính là các con cần học cách ứng xử phù hợp với người lạ. Cha mẹ cần dạy con không mở cửa cho khách khi cha mẹ không có nhà. Khi có khách đến chơi, con cần lịch sự trả lời khách rồi về phòng riêng. Nếu đi trên đường mà có người rủ rê, con tuyệt đối không đi theo. Nếu họ đi theo, hãy chạy ngay đến khu vực có các chú công an để hỏi đường. “Còn nếu không có chú công an nào gần đó, hãy dặn con chạy về phía các người già, đưa bà qua đường nếu cần. Kẻ gian sẽ nghĩ rằng trẻ gặp người thân và sẽ bỏ đi”, TS Vũ Thu Hương gợi ý.

 

*
 

Trong trường hợp khi bị kẻ gian tóm chặt, các bé cần biết cách thoát thân một cách nhanh nhất. Cha mẹ hãy dạy con hô hoán lên những câu gây chú ý như “cháy nhà” “có kẻ cướp”. Câu hô này sẽ khiến những người xung quanh (nếu có) lao ra ngoài để xem. Kẻ gian nghe thấy giật mình sợ hãi nên có thể giật tay ra và chạy thật nhanh. “Các bé cũng có thể đạp thật mạnh vào vùng chính giữa của kẻ gian - khu vực có nhiều dây thần kinh, khi đó sẽ làm kẻ gian đau đến choáng váng. Như vậy việc thoát ra sẽ dễ dàng hơn nhiều”, TS Vũ Thu Hương hướng dẫn.

 

*
Ảnh minh hoạ

 

“Bản thân cha mẹ hãy ý thức để đừng vô tình “tiếp tay” cho hành vi xâm hại. Đơn cử, tuyệt đối không chụp ảnh con hở hang rồi tung lên facebook. Không ít cha mẹ đã nghe cảnh báo này nhưng nhiều người vẫn coi thường. Những kẻ biến thái rất dễ bị kích thích từ những hình ảnh đó”, TS Vũ Thu Hương đưa ra lời khuyên. Cùng với đó, cha mẹ hãy cho con ăn mặc đúng với độ tuổi. Nhiều trẻ mới chỉ ở trong độ tuổi 3 - 13 nhưng diện váy xẻ cao, áo hở vai, hở bụng hở eo. Những hình ảnh “mát mẻ” như vậy sẽ vô tình tạo động cơ để đối tượng xấu xâm hại trẻ.